อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท

จากเสมาหินทวารวดี สู่สายธารพระบารมีศิลปาชีพ
‘อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท’
มรดกโลกยูเนสโกแห่งที่ 2 ของอุดรธานี

อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท
ตั้งอยู่บนเทือกเขาภูพานน้อย บ้านติ้ว ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

แหล่งโบราณคดีที่แสดงถึงความสัมพันธ์อันมหัศจรรย์
ระหว่างปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาและวัฒนธรรมของมนุษย์ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ยุคทวารวดี ลพบุรี จนถึงล้านช้าง

จุดเด่นและอัตลักษณ์ของผ้าไหมและสายใยวัฒนธรรม (Silk Highlights)

แรงบันดาลใจจากประติมากรรมหินและเสมาทวารวดี: ภูพระบาทได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น มรดกโลกทางวัฒนธรรมโดยยูเนสโก ในฐานะตัวแทนของวัฒนธรรมการปักใบเสมาสมัยทวารวดี ช่างทอผ้าในอำเภอบ้านผือได้นำรูปทรงทางประวัติศาสตร์ เช่น รูปทรงโขดหิน “หอนางอุสา”, แนวเสมาหินทวารวดี และลวดลายภาพเขียนสีโบราณ มาสร้างสรรค์เป็น “ผ้าไหมมัดหมี่ลายหอนางอุสา” และลายเสมาธรรมจักร สะท้อนการเชื่อมโยงอารยธรรมพันปีเข้ากับหัตถศิลป์ผืนผ้าได้อย่างสร้างสรรค์

ภูมิปัญญาผ้าทออำเภอบ้านผือและสายใยศิลปาชีพ: อำเภอบ้านผือเป็นถิ่นอาศัยของชาวไทย-พวนและชาวอีสานดั้งเดิมที่มีฝีมือด้านการทอผ้าขิดและมัดหมี่มาแต่โบราณ กลุ่มทอผ้าในพื้นที่ได้รับการส่งเสริมตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยเน้นการใช้ไหมพันธุ์ไทยสาวมือ ย้อมด้วยสีธรรมชาติ และทอแน่นด้วยกี่โบราณ ทำให้เนื้อผ้ามีความทนทาน สัมผัสนุ่ม และเงางาม

สีย้อมธรรมชาติจากผืนป่าหินทรายเทือกเขาภูพานน้อย: เส้นไหมของกลุ่มช่างทอรอบแนวภูพระบาทมักย้อมด้วยวัตถุดิบที่หาได้จากป่าเต็งรังรอบภูเขา เช่น สีน้ำตาลอมแดงจากเปลือกประดู่, สีเหลืองจากแก่นขนุน, สีเทาเข้มจากการหมักโคลนลำห้วย และการย้อมครามธรรมชาติ ทำให้ผืนผ้าไหมมีเฉดสีเอิร์ธโทนกลมกลืนกับสีของโขดหินทรายธรรมชาติ

กิจกรรมและจุดเด่นของสถานที่

ชมความมหัศจรรย์ของ “หอนางอุสา”: เพิงหินธรรมชาติรูปทรงเห็ดยักษ์ขนาดยกสูง ซึ่งเกิดจากการกัดเซาะของลมและน้ำนับล้านปี โบราณดัดแปลงทำเป็นห้องพักอาศัยและประกอบพิธีกรรมตามตำนานพื้นบ้านเรื่อง “นางอุสา-ท้าวบารส”

ศึกษาประจักษ์พยานแห่งวัฒนธรรมสีมาสมัยทวารวดี: ชมการดัดแปลงเพิงหินธรรมชาติให้เป็นศาสนสถาน ด้วยการสลักพระพุทธรูป และการปักหลักเสมาหินทรายขนาดใหญ่ล้อมรอบตามคติพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท

ชมภาพเขียนสีโบราณก่อนประวัติศาสตร์: สำรวจภาพเขียนสีแดงรูปสัตว์ ลายฝ่ามือ และภาพบุคคลยุคก่อนประวัติศาสตร์อายุราวกว่า 2,500 – 3,000 ปี ตามเพิงหินต่าง ๆ เช่น ถ้ำวัว-ถ้ำคน และเพิงหินคอกม้าท้าวบารส

กราบสักการะรอยพระพุทธบาทบัวบกและพระพุทธบาทหลังเต่า (บริเวณใกล้เคียง): นมัสการพระธาตุเจดีย์ทรงบัวเหลี่ยมศิลปะล้านช้างที่ครอบรอยพระพุทธบาทศักดิ์สิทธิ์อันเป็นที่เคารพสักการะของชาวสองฝั่งโขง

• เลือกซื้อผ้าไหมมัดหมี่และผ้าขิดลายโบราณ: แวะศูนย์เรียนรู้และกลุ่มสตรีทอผ้าพื้นบ้านในเขตอำเภอบ้านผือ เลือกซื้อผ้าไหมมัดหมี่ลายหอนางอุสา, ผ้าสไบขิด, และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าทอมือ

รายละเอียดการเดินทาง

ที่ตั้ง: บ้านติ้ว ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

รถยนต์ส่วนตัว

• จากตัวเมืองอุดรธานี: ใช้ทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ มุ่งหน้าหนองคาย) ถึงช่วงกิโลเมตรที่ 13 ให้เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 2021 มุ่งหน้าสู่อำเภอบ้านผือ (ระยะทางประมาณ 42 กิโลเมตร) เมื่อถึงตัวอำเภอบ้านผือ เลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 2348 ขับตรงไปอีกประมาณ 12–15 กิโลเมตร จะมีป้ายบอกทางขนาดใหญ่เลี้ยวเข้าสู่อุทยานฯ (ระยะทางรวมประมาณ 67 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 1 ชั่วโมง 10 นาที) ถนนลาดยางอย่างดี มีลานจอดรถกว้างขวาง

การเดินทางด้วยรถสาธารณะ

• จากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดอุดรธานี (บขส.) ขึ้นรถโดยสารประจำทางสาย อุดรธานี – บ้านผือ ลงที่ตัวอำเภอบ้านผือ จากนั้นต่อรถสองแถวท้องถิ่นหรือเหมารถสามล้อสกายแล็บเข้ามายังอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท

ข้อแนะนำเพิ่มเติมก่อนเดินทาง

• เวลาเปิดทำการ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:30 – 16:30 น.

• อัตราค่าเข้าชม: ชาวไทย 20 บาท / ชาวต่างชาติ 100 บาท (มีบริการรถกอล์ฟไฟฟ้าสำหรับผู้สูงอายุและผู้ต้องการความสะดวก)

• การเตรียมตัวและเส้นทางเดิน: เส้นทางศึกษาธรรมชาติเป็นทางเดินบนลานหินและบันไดหินธรรมชาติ ควรเตรียมรองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าที่เกาะพื้นผิวได้ดี พกร่ม หมวก แว่นตากันแดด และน้ำดื่มพกพา เนื่องจากบนลานหินแดดค่อนข้างแรงในช่วงบ่าย

• ทริกการแต่งกายถ่ายภาพ: สวมใส่เสื้อผ้าโทนธรรมชาติ หรือนุ่งผ้าซิ่นมัดหมี่/พาดสไบไหมโทนสีส้มอิฐ สีน้ำตาล หรือสีครามเข้ม จะตัดกับสีเทาของโขดหินทรายและสีเขียวของป่าเต็งรังได้อย่างสวยงาม