พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง & หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน

ประจักษ์พยาน 5,000 ปี ใต้ร่มพระบารมี
‘พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง & วัดโพธิ์ศรีใน’
ต้นเค้ามรดกโลกสู่สายใยศิลปาชีพ

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง
ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

พิพิธภัณฑ์เฉพาะทางด้านโบราณคดีที่ทันสมัยและสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทำหน้าที่รวบรวม อนุรักษ์ และจัดแสดงโบราณวัตถุที่ขุดพบจากแหล่งวัฒนธรรมบ้านเชียง ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมโดยองค์การยูเนสโก (UNESCO)

จุดเด่นและอัตลักษณ์ของผ้าไหมและแรงบันดาลใจโบราณคดี (Silk Highlights)

คลังต้นแบบ “ลายมัดหมี่มรดกโลก”: โบราณวัตถุที่จัดแสดงภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง และหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน คือแม่แบบที่แท้จริงของลวดลายผ้าไหมมัดหมี่เมืองอุดรธานี ช่างทอผ้าในโครงการส่งเสริมศิลปาชีพฯ ได้เข้ามาศึกษาลายเส้นเขียนสีแดงบนภาชนะดินเผายุคปลาย (อายุราว 2,300 – 1,800 ปี) โดยเฉพาะ ลายก้นหอยเดี่ยว (Single Spiral), ลายก้านขดคู่, ลายลูกคลื่น, และ ลายเชือกทาบยุคต้น นำมาผูกเป็นลายมัดหมี่บนเส้นไหม ทำให้ผืนผ้าไหมของอุดรธานีมีมิติเชิงสัญลักษณ์ทางมานุษยวิทยาที่ไม่มีที่ใดเหมือน

รอยพระบาทแห่งการปกปักรักษาและพัฒนาอาชีพ: พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการขุดค้นทางโบราณคดี ณ วัดโพธิ์ศรีใน เมื่อปี พ.ศ. 2515 พระองค์ทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้ดูแลรักษาโบราณวัตถุเหล่านี้มิให้สูญหายหรือถูกลักลอบขุดขาย พร้อมทั้งทรงส่งเสริมให้ชาวบ้านมีอาชีพเสริมด้วยการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมและทอผ้า เพื่อสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจแก่ชุมชนจนนำไปสู่การอนุรักษ์แหล่งมรดกโลกอย่างยั่งยืน

สีสันแห่งผืนดินและแร่สำริด (Terracotta & Patina Palettes): นอกจากลวดลายแล้ว โทนสีของโบราณวัตถุในพิพิธภัณฑ์ยังเป็นแรงบันดาลใจในการย้อมสีธรรมชาติของช่างทอผ้า ทั้งการย้อมไหมด้วยดินแดงและน้ำสนิมเพื่อให้ได้สีส้มอิฐ (Terracotta), สีเขียวอมฟ้าจากคราบสนิมสำริดโบราณ (Patina Green) ตลอดจนการย้อมครามเข้มและสีเปลือกไม้ กลายเป็นอัตลักษณ์ผืนผ้าไหมสไตล์โบราณคดีร่วมสมัย

กิจกรรมและจุดเด่นของหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน

ชมนิทรรศการถาวรระดับมาตรฐานสากล: จัดแสดงเรื่องราววัฒนธรรมบ้านเชียงแบ่งตามลำดับเวลา 3 ยุค ได้แก่ ยุคต้น (เน้นภาชนะสีดำแต่งลายขูดขีด), ยุคกลาง (ภาชนะสีขาวนวลทรงปากแตร), และยุคปลาย (ภาชนะลายเขียนสีแดงอันเลื่องชื่อ)

ชมโบราณวัตถุชิ้นเอกและร่องรอยการเกษตรกรรม: จัดแสดงเครื่องมือสำริด ขวานหินขัด แม่พิมพ์หินทราย ลูกปัดแก้ว เครื่องประดับกำไลสำริด และหลักฐานแกลบข้าวที่ติดอยู่กับเศษสำริด ซึ่งยืนยันว่าบริเวณนี้มีชุมชนกสิกรรมและหล่อโลหะที่ก้าวหน้ามานานนับพันปี

ห้องนิทรรศการเทิดพระเกียรติ: จัดแสดงภาพประวัติศาสตร์เมื่อครั้งในหลวงรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จฯ เยือนแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง พร้อมพระราชดำรัสสำคัญในการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมของชาติ

กิจกรรมและจุดเด่นของหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน

ชมหลุมขุดค้นทางโบราณคดีเปิดแบบของจริง: สัมผัสความมหัศจรรย์ของชั้นดินทางวัฒนธรรมที่คงสภาพโครงกระดูกมนุษย์โบราณ เครื่องปั้นดินเผาลายเขียนสี เครื่องประดับสำริด และกระดูกสัตว์ที่ถูกฝังไว้ร่วมกับศพตามประเพณีโบราณ โดยไม่มีการเคลื่อนย้ายออกจากตำแหน่งเดิม

ทางเดินสะพานไม้ยกสูงเพื่อการศึกษา: นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมหลุมขุดค้นได้รอบทิศทาง พร้อมบอร์ดนิทรรศการและป้ายคำอธิบายชั้นดินแต่ละระดับอย่างละเอียด

กราบพระพุทธรูปโบราณและสัมผัสความร่มรื่นของวัด: ภายในวัดโพธิ์ศรีในมีความเงียบสงบ ร่มรื่นด้วยต้นไม้ใหญ่ เหมาะสำหรับเดินทอดน่องศึกษาประวัติศาสตร์ต่อจากการชมพิพิธภัณฑ์หลัก

รายละเอียดการเดินทาง

ที่ตั้ง: หมู่ที่ 13 ถนนสุทธิพงษ์ ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

รถยนต์ส่วนตัว

• จากตัวเมืองอุดรธานี: ใช้ทางหลวงหมายเลข 22 (ถนนนิตโย เส้นทางอุดรธานี – สกลนคร) มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออก ผ่านตัวอำเภอหนองหาน ถึงหลักกิโลเมตรที่ 50 เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 2225 ขับตรงไปอีกประมาณ 6 กิโลเมตร จะถึงพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง (ระยะทางรวมประมาณ 55 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 45–50 นาที)

• จากตัวพิพิธภัณฑ์ ขับรถต่อไปตามถนนสุทธิพงษ์อีกประมาณ 800 เมตร (2–3 นาที) จะถึงวัดโพธิ์ศรีใน มีลานจอดรถรองรับทั้งสองจุด

การเดินทางด้วยรถสาธารณะ

• จากสถานีขนส่งผู้โดยสารอุดรธานี ขึ้นรถโดยสารประจำทางสาย อุดรธานี – สกลนคร หรือ อุดรธานี – นครพนม ลงบริเวณปากทางเข้าบ้านเชียง (ริมทางหลวงหมายเลข 22) แล้วต่อรถสามล้อสกายแล็บเข้ามาส่งถึงหน้าพิพิธภัณฑ์และวัดโพธิ์ศรีใน

ข้อแนะนำเพิ่มเติมก่อนเดินทาง

• วันและเวลาทำการ:
– พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง: เปิดให้บริการวันพุธ – วันอาทิตย์ เวลา 09:00 – 16:00 น. (ปิดทำการทุกวันจันทร์และวันอังคาร)
– หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:30 – 16:30 น.

• อัตราค่าเข้าชม (พิพิธภัณฑ์): ชาวไทย 30 บาท / ชาวต่างชาติ 150 บาท (นักเรียน นักศึกษาในเครื่องแบบ ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป และพระภิกษุสงฆ์ เข้าชมฟรี)

• ข้อควรปฏิบัติ: ภายในห้องจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์ห้ามใช้แฟลชในการถ่ายภาพ และภายในหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีในห้ามสัมผัสหรือทิ้งสิ่งของลงไปในหลุมดินโดยเด็ดขาด