บ้านเชียง มกดกโลก

จากลายเขียนสีห้าพันปี สู่สายใยไหมพระราชทาน
‘บ้านเชียง อุดรธานี’ มรดกโลกที่ถักทอด้วยพระบารมีพระพันปีหลวง

บ้านเชียง มกดกโลก
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี เป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น มรดกโลกทางวัฒนธรรมโดยยูเนสโก (UNESCO World Heritage Site) เมื่อปี พ.ศ. 2535 แสดงถึงร่องรอยการตั้งถิ่นฐานและการเกษตรกรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

มหัศจรรย์ลายก้านขดและก้นหอย ‘ผ้าไหมมัดหมี่บ้านเชียง’
อัตลักษณ์ผืนผ้าหนึ่งเดียวที่ถอดรหัสจากอารยธรรมโบราณ

จุดเด่นและอัตลักษณ์ของผ้าไหมและมรดกโลก (Silk Highlights)

การถอดรหัสอัตลักษณ์หม้อเขียนสี 5,000 ปี สู่ “มัดหมี่ลายบ้านเชียง”: จุดเด่นระดับโลกที่ไม่เหมือนใครของผ้าทอบ้านเชียง คือการนำลวดลายเขียนสีแดงบนเครื่องปั้นดินเผายุคก่อนประวัติศาสตร์มาดัดแปลงเป็นลวดลายบนผืนผ้าไหมมัดหมี่และผ้าฝ้าย เช่น ลายก้นหอย (Spiral Motif), ลายก้านขด, ลายคลื่นน้ำ, และ ลายเชือกทาบ ถือเป็นการผสานศิลปะโบราณคดีเข้ากับหัตถศิลป์การมัดหมี่ได้อย่างทรงคุณค่า

ภูมิปัญญาย้อมสีธรรมชาติจาก “ดินแดงและโคลนบ้านเชียง”: นอกเหนือจากการย้อมครามธรรมชาติ ชุมชนบ้านเชียงยังมีชื่อเสียงด้านการนำ “ดินแดงและโคลนสระบ่อดินดั้งเดิม” ซึ่งอุดมไปด้วยแร่ธาตุ มาผ่านกระบวนการหมักและย้อมเส้นไหม ทำให้เนื้อผ้าไหมมีสัมผัสนุ่ม มีน้ำหนัก ทิ้งตัวสวย และได้เฉดสีส้มอิฐ น้ำตาลดินเผา (Terracotta) และสีเทาตุ่นธรรมชาติที่ดูโมเดิร์นร่วมสมัย

สายใยพระมหากรุณาธิคุณส่งเสริมหัตถศิลป์ไทพวน: ชาวบ้านเชียงส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายพวน (ไทพวน) ที่มีฝีมือการทอผ้าขิดและผ้าไหมมัดหมี่มาแต่บรรพบุรุษ เมื่อครั้งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินเยือนบ้านเชียง พระองค์ทรงทอดพระเนตรเห็นวิถีการทอผ้าใต้ถุนเรือน จึงทรงมีพระราชดำริให้ส่งเสริมกลุ่มทอผ้าควบคู่กับการอนุรักษ์โบราณสถาน เพื่อสร้างงานสร้างรายได้ให้ชุมชนอย่างยั่งยืน

กิจกรรมและจุดเด่นของสถานที่

ชมนิทรรศการมรดกโลกภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง: จัดแสดงโบราณวัตถุชิ้นเอก ทั้งภาชนะดินเผาเขียนสีลายก้นหอย ขวานสำริด เครื่องประดับหิน กำไลสำริด และโครงกระดูกมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ พร้อมระบบแสงสีและสื่อการเรียนรู้ที่ทันสมัย

เยี่ยมชมหลุมขุดค้นทางโบราณคดีจริง ณ วัดโพธิ์ศรีใน: หลุมขุดค้นเปิดแห่งแรกในประเทศไทยที่จัดแสดงสภาพโครงกระดูกและเครื่องปั้นดินเผาที่ฝังอยู่ใต้ชั้นดินตามตำแหน่งเดิมที่ขุดค้นพบ

เดินชมชุมชนไทพวนและการทอผ้าใต้ถุนเรือน: ลัดเลาะในหมู่บ้านวัฒนธรรม สัมผัสวิถีชีวิตชาวไทพวน ชมการสาวไหม การมัดหมี่ลายก้านขด และการย้อมดินแดงใต้ถุนเรือนไม้โบราณ

ช้อปปิ้งผ้าไหมมัดหมี่และสินค้า OTOP ชุมชน: เลือกซื้อผ้าไหมมัดหมี่ลายบ้านเชียง, ผ้าคลุมไหล่ย้อมคราม-ย้อมดินแดง, เสื้อผ้าสำเร็จรูป, หม้อดินเผาจำลอง และขนมพื้นบ้านไทพวน

รายละเอียดการเดินทาง

ที่ตั้ง: ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

รถยนต์ส่วนตัว

• จากตัวเมืองอุดรธานี: ใช้ทางหลวงหมายเลข 22 (ถนนนิตโย เส้นทางอุดรธานี – สกลนคร – นครพนม) มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออก ผ่านอำเภอหนองหาน จนถึงช่วงกิโลเมตรที่ 50 จะมีป้ายบอกทางขนาดใหญ่ เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 2225 ขับตรงต่ออีกประมาณ 6 กิโลเมตร จะถึงแหล่งมรดกโลกบ้านเชียง (ระยะทางรวมประมาณ 55 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 45–50 นาที) ถนน 4 เลนสลับ 2 เลนลาดยางอย่างดี ลานจอดรถกว้างขวาง

การเดินทางด้วยรถสาธารณะ

• บินลงที่ท่าอากาศยานนานาชาติอุดรธานี มีบริการรถเช่าขับเอง หรือรถแท็กซี่เข้าสู่ตัวเมือง

• จากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดอุดรธานี (บขส.1) ขึ้นรถโดยสารประจำทางสาย อุดรธานี – สกลนคร หรือ อุดรธานี – นครพนม ลงที่ปากทางเข้าบ้านเชียง (ริมถนนนิตโย) แล้วต่อรถสามล้อสกายแล็บท้องถิ่นเข้ามายังพิพิธภัณฑ์

ข้อแนะนำเพิ่มเติมก่อนเดินทาง

• วันและเวลาทำการของพิพิธภัณฑ์: เปิดให้บริการวันพุธ – วันอาทิตย์ เวลา 09:00 – 16:00 น. (ปิดทำการทุกวันจันทร์และวันอังคาร)

• อัตราค่าเข้าชมพิพิธภัณฑ์: ชาวไทย 30 บาท / ชาวต่างชาติ 150 บาท (นักเรียน นักศึกษาในเครื่องแบบ และผู้สูงอายุ เข้าชมฟรี)

• ทริกการเลือกซื้อผ้าไหม: ผ้าไหมมัดหมี่ลายบ้านเชียงที่แท้จริง ลายเส้นก้านขดต้องมีความคมชัดและโค้งมนสมส่วน ควรสอบถามว่าใช้สีย้อมธรรมชาติจากดินแดงบ้านเชียงหรือเปลือกไม้เพื่อการดูแลรักษาที่ถูกต้อง

• อาหารพื้นถิ่นห้ามพลาด: ชิม “ข้าวจี่ทาไข่สูตรไทพวน”, “แกงหวาย”, และ “ส้มตำปลาร้าสมุนไพร” ตามร้านอาหารชุมชนรอบพิพิธภัณฑ์